Hidrosefali (Ventriküloperitoneal Şant Sistemi, Endoskopik Üçüncü Ventrikülostomi)

Çocuk beyin cerrahisi alanının ilgilendiği temel problemlerden biridir. “hidro=su”, “sefalos=baş” anlamına gelir. Hidrosefali, beyinde bulunan boşluklarda su ve basınç artışıdır. İnsan beyninde ventrikül adı verilen küçük odacıklar vardır. Bu odacıklar bir nevi su kanallarıyla birbirine bağlanır. Bu kanallarda beyin omurilik sıvısı mevcuttur. Beyin omurilik sıvısı gün boyunca sürekli üretilir ve emilir. Ancak zaman zaman doğumsal veya nedensel olarak bu küçük odacıklarda aşırı sıvı birikir. Nihayetinde kafa içi basınç artar. Bu durum hidrosefali olarak adlandırılır. Hidrosefali pediatrik beyin cerrahisi konu olduğunda sık karşılaşılan hastalıklardan biridir. Dünyaya gelen her 1000 çocuktan yaklaşık 2’sinde görülür.

Belirtileri

Hidrosefalinin en dikkat çeken belirtisi başın normalden büyük olmasıdır. Diğer belirtilerse şöyledir:

• Yenidoğan (İlk 1 ay): Bıngıldak gerginliği, kafadaki damarların belirginliği, kusma, gözlerin aşağı doğru bakması, nöbet tablosu.
• Bebek (1 ay sonrası): Baş ağrısı, kusma, yürüme ve konuşmada gecikme, çift görme, nöbet tablosu.

Tanı

Hidrosefali tanısında altın standart MR görüntülemesidir. Zaman zaman beyin cerrahı Kranial USG ve/veya BT görüntülemesine de başvurabilir.

Neden Oluşur?

• – Prematüre doğan bebeklerde intraventriküler kanama
• – Kafa travmaları, beyin tümörleri ve enfeksiyonlar
• – Spina bifida kaynaklı
• – Genetik miras

Tedavisi

Hidrosefalinin tedavisi cerrahidir. İki tür teknik mevcuttur: şant ameliyatı (ventriküloperitoneal şant sitemi) ve endoskopik cerrahi (endoskopik üçüncü ventrikülostomi).

1. Ventriküloperitoneal Şant Sistemi

Amaç, beyindeki sıvıyı vücudun farklı bir bölgesine aktarmak ve oradan da vücut dışına çıkarmaktır. Şant uzun, ince, elastik bir tüptür. Ameliyatla beyindeki bu sıvının hastanın karın bölgesine aktarılmasını sağlar. Bebeklik döneminden sonra dışarıdan bakıldığında fark edilmez. Yaşamın sonuna dek kullanılması gerekir. Zaman içinde şant tıkanabilir, kırılabilir ya da enfekte olabilir. Bu durumda şantın değiştirilmesi gerekir. Genellikle endoskopik cerrahinin mümkün olmadığı olgularda tercih edilir.

2. Endoskopik Üçüncü Ventrikülostomi

Hidrosefali tedavisinde ilk önceliğimizdir. Neden? Çünkü bu yöntem sayesinde çocuklar yaşamları boyunca vücutlarında yabancı bir cisimle yaşamak durumunda kalmazlar. Endoskopik cerrahide, beyin cerrahı ucu 2-4 mm kadar ince olan ışıklı bir kamerayla beyin içine girer. Beyin içindeki dört odacıktan biri olan üçüncü ventriküle ulaşır. Endoskop yardımıyla ya beyin omurilik sıvısının akmasını engelleyen tıkalı kanalı açar ya da sıvının akması için yeni bir yol oluşturur. Böylece fazla olan beyin omurilik sıvısının normal yolla vücut dışına çıkması amaçlanır.